Λαογραφία και παροιμίες Δεκεμβρίου

Δεκέμβριος​, Δεκέμβρης, του Χριστού, Χριστός, Χριστουγεν​νιάτης, Χιονιάς, Χαμένος
Έχει ημέρες 31
Πήρε αυτό το όνομα γιατί ήταν ο δέκατος στο ρωμαϊκό ημερολόγιο.
Η προσπάθεια να δοθεί μια ικανοποιητική ερμηνεία στο λατινικό αυτό όνομα, που διαλεκτικά λέγεται Δεκέμβρης και Δικέμβρης, κατέληξε στο συσχετισμό του με το επίθετο "δίκαιος".
Η έγνοια του αγροτικού λαού επικεντρώνεται στην καλλιέργεια των χωραφιών, οπότε είναι κατανοητό να σχετίζεται με αυτό η δημιουργία της νέας ετυμολογίας. Έτσι προέκυψαν τα παρακάτω γνωμικά: "Δικέμβρης, δίκαια σπέρνε", "Δικέμβρης, δίκαια αν έσπειρες, αν έχεις κι άλλο σπέρνε".
Στη Μάνη, το επίθετο "δίκαιος" τοποθετείται σε νέα βάση για την ερμηνεία του ονόματος του μήνα. Και αυτό, επειδή είναι περιοχή άγονη, με λίγο χώμα. Αναζητώντας μια νέα βάση λοιπόν, δημιουργείται ο συνειρμός της ονομασίας με τη "δίκαιη" ενέργεια του μήνα να φέρει τα χιόνια.
Έτσι προκύπτει το γνωμικό: "Δικέβρης, δίκαια το κανε και ήρθε χιονισμένος!".
Στην Αράχοβα του Παρνασσού λέγεται και Χαμένος.
Υπάρχουν δύο εκδοχές για την ερμηνεία αυτού του ονόματος: είτε επειδή λόγω των άσχημων καιρικών συνθηκών ο κόσμος δεν πηγαίνει στις δουλειές, συνεπώς πάει χαμένος ο μήνας, είτε επειδή μαζί με τον τελευταίο αυτό μήνα χάνεται ο χρόνος.
Κάποιες ονομασίες του Δεκέμβρη έχουν προκύψει από τις γιορτές του, όπως στο Καστελόριζο τον λένε Αϊ - Νικολιά, από την αντίστοιχη γιορτή, και στη Ρόδο Χριστουγεννιάρη.
Στην αρχαία Ελλάδα αποκαλείτο Ποσειδών.

*  Εορτολόγιο:
Βαρβάρας Μεγαλομάρτυρος, Σάββα Αγιασμένου, Νικολάου Αρχιεπισκόπου Μύρων,Σύλληψη  Αγ.Άννας, Μηνά Καλλικέλαδου, Σπυρίδωνος Θαυματουργού, Ευστρατίου, Ελευθερίου Ιιερομάρτυρος, Διονυσίου Ζακύνθου, Αναστασίας της Φαρμακολυτρίας, Ευγενίας Οσιομάρτυρος, Γέννηση Ιησού Χριστού, Στεφάνου Πρωτομάρτυρος.

*  Οικολογικές εργασίες:
-  Ανθοκομία
Κλαδεύουμε όλα τα θαμνώδη και καλλωπιστικά φυτά. Μεταφέρουμε όσες γλάστρες μπορούμε σε ζεστά μέρη και όσες δεν μπορούμε τις σκεπάζουμε για να τις προφυλάξουμε από το κρύο.
Φυτεύουμε χρυσάνθεμα, γαρίφαλλα και καμπανούλες.
-  Λαχανοκομία
Σπέρνουμε σπανάκι, ραδίκια και ραπανάκι. Μαζεύουμε σέλινο, πράσα, λάχανα και κουνουπίδι.

*  Διαθεσιμότητα φρούτων, λαχανικών και ψαρικών.
-  Λεμόνια, μανταρίνια,πορτοκάλια,  καρότα, κουνουπίδι, σέλινο, σπανάκι, αβοκάντο, αχλάδια, μήλα, ρόδι, αγκινάρες, αντίδια, βρούβες, κρεμμύδι, λάχανο, μαρούλια, πατάτες, παντζάρια, πικροράδικο, πράσα, ραδίκια, τσουκνίδες.
-  Γόπα, τσιπούρα, σαργός, χταπόδι, κουτσομούρα, βραστόψαρα, γλώσσα, καλαμάρι, λυθρίνι, μπαρμπούνι, σαφρίδι, στρείδια, συναγρίδα, σφυρίδα, μαρίδα, χειλού.
Παροιμίες
"Χιόνι του Δεκεμβρίου, χρυσάφι του καλοκαιριού"
Άγια Βαρβάρα μίλησε κι ο Σάββας αποκρίθη: «Μαζέψτε ξύλα κι άχυρα και σύρτε και στο μύλο, γιατί ο Αι-Νικόλας έρχεται με χιόνια φορτωμένος».
[Ελληνική]

Αν πρωιμίσει η μυγδαλιά κι ανθίσει το Δεκέμβρη,
βαρύς χειμώνας κι όψιμος θε νά 'ρθει να μας εύρει.
[Ελληνική]

Δεκέμβρη με τα κρύα σου και πώς θα ξεκρυώσω.
[Ελληνική]

Δεκέμβρη μου, με πάγωσες
και πώς να ξεπαγώσω;
Μήνα μου σαρακοστιανέ
καλέ, Χριστουγεννιάτη!
[Ελληνική]

Δεκέμβρης και δεν έσπειρες, λίγο σιτάρι θα ’χεις.
[Ελληνική]

Δεκέμβρης μας επλάκωσε, το κρύο μας φαρμάκωσε.
[Ελληνική]

Δεκέμβρης με γιορτές, Χριστουγέννων διακοπές.
[Ελληνική]

Δεκέμβρης Χριστού γέννηση κι ο καλός μας χρόνος.
[Ελληνική]

Μπήκε ο Δεκέμβρης; Δίκαιος όποιος έσπειρε.
[Αραβική]

Το τραγούδι με τον τρύγο το Δεκέμβρη παραμύθι.
[Ελληνική]

Χιόνι του Δεκεμβρίου, χρυσάφι του καλοκαιριού. (ή χρυσάφι τ’ Αλωνάρη)
[Ελληνική]

Ως τ’ Αγίου Νικόλαου οι τοίχοι βράζουνε κι ύστερα ξυλιάζουνε.
[Ελληνική]

Related Posts